Her ay ücretsiz kargo ile kapınızda! Her ay ücretsiz kargo ile kapınızda!

0-4 Yaş Çocuklarda Dil Gelişim Basamakları

0-4 Yaş Çocuklarda Dil Gelişim Basamakları

Her çocuğun kendi zamanında geliştiği doğru. Fakat yine de çocuğunuzdan hangi yaşta ne gibi bir gelişme beklemeniz gerektiğini bilmeniz çok önemli. Bu gelişim basamaklarını bildiğimizde, eğer çocuğunuz yaşından beklediğimiz becerilere sahip değilse onu bir an evvel desteklemeye başlayabiliriz.  

 

Çocuklara zengin bir dil ortamı sunulması onların bilişsel, sosyal ve dil gelişimlerinin en önemli yollarından biri.

 

Bunun yanında çocuklarda dil ve konuşma gelişimiyle ilgili durumlar ailelerin en sık yaşadıkları endişe ve problemlerden. 

 

Bu endişe ve problemlerin en büyük sebepleri ise ebeveynlerin genel olarak şu soruların cevabını bilmemelerinden kaynaklanıyor:



·         Çocuğumun iletişim ve dil becerileri hangi yaşta nasıl olmalı? 

·         Çocuğumun dil gelişimini hangi yaşta ne şekilde desteklemeliyim? 

·         Çocuğumun ekstra bir desteğe ihtiyacı olduğunu nasıl anlarım?



O zaman bakalım, hayatlarının ilk dört yılında çocuklardan hangi yaşlarda nasıl bir dil ve konuşma gelişimi bekliyoruz ve onları bu yaşlara göre ne şekillerde destekleyebiliriz.

 

Destek demişken çocuğunuzun yalnızca uzman desteğine değil, sizin de desteğinize ihtiyacı olduğunu unutmayın. Yapılan birçok çalışma, özellikle dil gelişiminde gecikme yaşayan çocuklarda aile desteğinin önemini ortaya koymuştur. Bu da demek oluyor ki, çocuğunuzla birlikte geçirdiğiniz her an onu kolaylıkla desteklemeniz için fırsatlar demektir. 

 

Dil ve konuşma becerileri adım adım ve birbirini destekleyecek şekilde gelişir. Bir beceri gelişmeden diğerinin oluşması da çok zordur. Örneğin çocuğunuz daha basit ses taklitleri yapmadan cümle kuramaz. 

Eğer çocuğunuzun dil becerileri ve yaşı uyuşmuyorsa, onun şu an olduğu beceri seviyesine uygun olarak desteklememiz de bu yüzden önemlidir. 

 

Burada da çocuğunuzun yaşına göre dil gelişiminden neler beklediğimizin yanında çocuğunuzla oyun oynarken ve kitap okurken neler yapabileceğinizi göreceksiniz.

 

0-6 ay dönemi dil gelişimi

 

Bu sıralarda bebekler seslere doğru döner ve sevdikleri sesler onları rahatlatır. İşte dil ve konuşmanın gelişmesi için en önemli yapı taşlarından olan dikkat ve dinleme becerilerinin oluştuğu zaman da budur. Daha kelimeleri anlamayan miniğiniz sesinizin tonundan mutlu mu yoksa kızgın mı olduğunuzu anlayabilir. Bebeğiniz sizinle gülümseyerek ya da ileri-geri sallanarak iletişim kurar, ihtiyaçlarını farklı tonlarda ağlayarak belirtebilir. 

 

6-12 ay dönemi dil gelişimi

 

Artık miniğiniz sizinle bilinçli olarak iletişim kurmaya başlar. Etkileşim gelişir. Ortak ilgi dediğimiz, aynı anda hem bir insana hem de bir nesneye odaklanma, size bir şeyi parmağıyla gösterme, sıra alma, göz kontağı gibi iletişimi ve dil gelişimi için çok önemli beceriler gelişir. 

Bebeğiniz artık birçok farklı ses de çıkarır. ‘’Bababa, dadada, mamama’’ diye bol bol babıldar, hatta konuşurmuş gibi sesler çıkararak sizinle sıra alarak sohbet eder. 

Bu dönemin sonlarına doğru yavaş yavaş kelimeler de duymaya başlayabilirsiniz. Özellikle de babıldamaya benzeyen ‘’baba’’ ‘’mama’’ ‘’dede’’ gibi kelimelerin ilk gelenlerden olması normaldir. Miniğiniz bu aralar ‘’oooo’’ ‘’aaa’’ ‘’offf’’ gibi ifadeleri ve bazı ses taklitlerini ve hayvan seslerini de üretmeye başlayabilir.

 

Dil gelişimi için neler yapalım?

 

0-1 yaş arası çocuğunuzla oyun oynarken ve kitap okurken, onun neye ilgi gösterdiğini takip edip onunla bol ses taklidi, hareket ve ilgi çekici ifadeleri kullanarak basit şekilde açıklamalar yapın. Etraftan gelen sesleri de dinleyip bu sesleri taklit etmeyi unutmayın. Göz kontağı, sora alma ve parmakla göstermeyi cesaretlendirin.

Basit konuşurken tek kelime ve iki kelime düzeyinde bol tekrarlı konuşmanız onun kelimeleri çok daha iyi öğrenmesini sağlayacak. 

 

Ne durumda ekstra destek gerekir?

 

Çocuğunuz ismine bakmıyorsa, göz kontağı kurmuyorsa, hiç ses çıkarmıyor/babıldamıyorsa, seslere dönmüyorsa ya da ani seste irkilmiyorsa gelişim kontrolü ve işitme testi yaptırmanız iyi olacaktır.  

 

1-2 yaş dönemi dil gelişimi

 

Henüz konuşmasında bir atak olmasa da çocuğunuzun bu aralar hem anlama hem de kendini ifade etme becerileri oldukça gelişiyor. 

Etrafındaki bildiği nesneleri, bildiği insanları ve vücut bölümlerini gösterebiliyor ve ona verdiğiniz basit yönergeleri anlayıp uygulayabiliyor. Bu yaş aralığı artık birçok ses taklidinin ve yeni kelimelerin de söylendiği zaman.

Bir yaş itibariyle üretimini beklediğimiz kelimeler çocuğunuz 2 yaşına geldiğinde artık 100-200 tane olabilir. Bu sırada çocuğunuz üretebildiğinden çok çok daha fazlasını anlıyor. 

Miniğinizin bu aralar birçok şeyi tek kelimeyle anlatmaya çalışması, kelimeleri yarım ya da yanlış söylemesi ve bol bol hareketleri kullanması da çok doğal. 

 

Dil gelişimi için neler yapalım?

 

1-2 yaş aralığındaki bebeğinizle kitap okurken ve oyun oynarken öncelikle onun neye odaklandığına dikkat edin. Daha çok şimdi ve burada olana odaklanın. Büyük ve renkli resimli basit kitaplar onun çok daha fazla ilgisini çekecektir. Onun ilgisini çeken resimleri veya etrafındaki olayları yine basit şekilde bol bol tanımlayın, her şeyin sesini dinleyin ve taklit edin, abartılı mimikler kullanın. Aralara ‘’güle güle, merhaba, teşekkürler’’ gibi sosyal kelimeler de katmayı unutmayın.

 

Ne durumda ekstra destek gerekir?

 

Daha küçük yaş aralığı için yazılanların dışında, çocuğunuz 15 aylıkken hiç kelime üretmiyorsa, ‘’bay bay’’ gibi sosyal jestleri kullanmıyorsa, ‘’nerede’’ diye sorduğunuz tanıdık nesneleri ve bazı vücut bölümlerini göstermiyorsa, basit yönergeleri (buraya otur, bebeği al, bana ver gibi) anlamıyorsa  24 aya geldiğinde 50-100 kadar kelime üretmiyorsa, yaptığınız hareketleri ve kelimeleri taklit etmiyorsa çocuğunuzun desteğe ihtiyacı olabilir. 

 

2-3 yaş dönemi dil gelişimi

 

İşte dil ve konuşma becerilerinin en çok atak yapmasını beklediğimiz zamanlardan biri. Artık çocuğunuzun hem anlaması hem de ifade etmesinin çok daha iyi olmasını bekliyoruz. 

Çok daha karmaşık, iki basamaklı yönergeleri anlayıp yerine getirme, daha az hareket ve daha çok kelime kullanma, farklı kelime çeşitleri (eylemler, sıfatlar gibi) anlayabilme ve kullanabilme ve bazı ‘’nerede/kim/ne’’ gibi sorulara cevap verebilme de bu sıralarda gelişmesi gereken becerilerden. 

Bu yaş aralığında miniğiniz artık iki ve hatta üç kelimeli cümleler kurabilir. Bu cümlelerin dil bilgisel olarak tamamen doğru olmasını beklemiyoruz. Çocuğunuzun aynı zamanda söylediği her kelimenin de doğru olması gerekmez. Anlaşılırlığın yüzde elli civarında olması ve yabancıların çocuğunuzun her dediğini anlamaması çok normal. 

 

Dil gelişimi için neler yapalım?

 

Kitap okurken ve oyun oynarken çocuğunuzun söylediği basit cümleleri bol bol genişletin. Eğer çocuğunuz ‘’hav hav ditti’’ derse siz de ‘’köpek gitti’’ ‘’köpek eve gitti’’ ‘’köpek koşarak gitti’’ gibi minik cümlelerle onun dediğine yeni bir kelime ekleyebilirsiniz. 

Onunla  sembolik ve günlük rutinlere uygun oyunlar oynayın (yemek yapar gibi yapmak, bebekleri yıkamak, meyveleri sepete doldurmak gibi.) Çocuğunuz bir şeyi yanlış söylediğinde onu düzeltmesi için zorlamak yerine o kelimenin doğru söylenişini bol bol duymasını sağlayın.

 

Ne durumda ekstra destek gerekir?

 

Daha küçük yaşlar için yazılanların dışında, çocuğunuz bu yaş aralığında artık basit cümleler kuramıyorsa, 100-300 kadar kelime üretmiyorsa, oyuncaklarıyla -mış gibi oynamıyorsa (bebeğe yemek yedirir gibi yapmak, kutuları araba gibi sürmek, bardaktan çay içer gibi yapmak, doktora gitmek gibi) çocuğunuzun desteğe ihtiyacı olabilir. 

 

3-4 yaş dönemi dil gelişimi

 

Artık çocuğunuzdan kendini daha iyi ve karmaşık bir şekilde ifade edebilmesini beklediğimiz yaş aralığı da bu.

 

Daha erken yaşlarda yazılanların yanında, çocuğunuzdan bu yaş aralığında beklediklerimizden bazıları: 1000’den fazla kelime üretebilmesi, üç ya da dört kelimeli, hatta daha uzun cümleler kurabilmesi, bol bol ‘’neden, kim, nerede’’ soruları sorması ve sizin ona sorduğunuz birçok soruyu anlaması. 

 

Her zamanki gibi çocuğunuzun anlama becerilerinin ifade etme becerilerinden önde gitmesi çok normal. Bu yaş aralığında dikkat süresinin de artmasıyla birlikte çocuğunuz sizin söylediğiniz daha uzun ve karmaşık cümleleri ya da yönergeleri anlayabilir.  

 

Dil gelişimi için neler yapalım?

 

Çocuğunuzla konuşurken bol bol geçmiş, gelecek olayları, duyguları ve neden-sonuç ilişkilerini de ekleyin. Çocuğunuzla kitap okuduğunuzda onunla kahramanların duyguları, amaçları ve yaptıklarının sonuçları üzerine konuşun. Hikâyenin en sevdiğiniz kısımlarından bahsedin. Çocuğunuzla oyun oynarken de kitap okurken olduğu gibi ayrıntılardan, oyuncakların duygularından, neden öyle hissettiklerinden, ne yaptıklarından ve gelecekte ne yapacaklarından bahsedin. 

Doktorculuk gibi oyunlar oynarken çocuğunuzun gerçek deneyimlerini de oyuna katın. Daha önce doktora gittiğinizde yaptıklarınızdan ve bir daha doktora ne zaman gideceğiniz gibi gelecek olaylardan bahsetmeyi unutmayın. Aynı şeyi kitaplarla da yapın. Eğer çocuğunuza tanıdık gelen bir şey görürseniz (örneğin; doğum günü pastası) çocuğunuzun bu deneyimiyle ilgili konuşup ona bazı sorular sorabilirsiniz. 

 

Ne durumda ekstra destek gerekir?

 

Daha küçük yaşlar için yazılanların dışında, çocuğunuz üç yaşından itibaren basit cümlelerle kendini ifade edemiyorsa, size sorular sormuyorsa ve kelime dağarcığı kısıtlı ise çocuğunuzun desteğe ihtiyacı olabilir. 

 

Yazar: Buket Öztekin


Yazar hakkında

Buket Öztekin, 1986 Eskişehir doğumlu. Psikoloji lisans eğitimini Boğaziçi Üniversitesi’nde tamamladıktan sonra, uzmanlığını Anadolu Üniversitesi Dil ve Konuşma Merkezi’nde Dil ve Konuşma Terapistliği üzerine yaptı. Daha sonra ise, İsveç’teki Uppsala Üniversitesi’nde çok dilli çocuklarda dil gelişimi ve dil bozuklukları üzerine doktorasını tamamladı. 

Şu anda da dünyanın dört bir yanındaki Türkçe konuşan ailelere dil gelişimi, çok dillilik ve gecikmiş dil ve konuşma konularında danışmanlık ve eğitimler vermekte. 

Web sitesi: www.bicirbicir.com

 

1-3,5 yaş çocuğunuzun dil becerilerini en doğru yöntemlerle desteklemek mi istiyorsunuz? 

 

Eğer çocuğunuzun yeni kelimeler öğrenmesi ve hatta kelimelerden cümlelere geçmesi için neler yapabileceğinizi merak ediyorsanız Dil ve Konuşma Terapisti, Dr. Buket Öztekin tarafından hazırlanan ve sunulan KONUŞMA ZAMANI online ebeveyn eğitimini incelemeyi unutmayın. 

 

Bu eğitim dil ve konuşma gelişimiyle ilgili bilgi, onlarca dil gelişimi stratejisinden oluşan video ile birçok yardımcı kaynaktan oluşmaktadır. Eğitimi aldığınızda eğitime bir yıl boyunca dilediğiniz zaman internet üzerinden ulaşabilirsiniz. 

 

Adım Adım takipçileri bu eğitimi ADIMADIM10 kupon kodunu kullanarak %10 indirimli olarak satın alabilir.

 

Eğitimin bütün detaylarını incelemek için bicirbicir

Makalemizi Faydalı Buldunuz Mu ?

Aşağıdaki yıldızlara tıklayarak oyunuzu verin.

Makelemiz 0 okuyucumuzun oyuyla 5 üzerinden 0 puan almıştır.

Kategoriler
Öne Çıkanlar
Sizi Arayalım